De memo’s dividendbelasting: dit is wat we nu weten

Er is de laatste dagen al veel inkt over gevloeid: na talloze ontkenningen van premier Mark Rutte bleken er tijdens de kabinetsformatie in 2017 toch memo’s te circuleren over de afschaffing van de dividendbelasting. Na de vrijgave van die documenten op dinsdag is het vandaag tijd voor een debat in de Tweede Kamer over de inhoud van die papieren. Maar wat weten we nu precies over die beruchte memo’s?

Afschaffen dividendbelasting
In hun regeerakkoord kondigde het huidige kabinet het einde van de dividendbelasting aan. Als alles volgens plan verloopt, heft de staat vanaf 2020 geen belasting meer over de winstuitkering aan aandeelhouders van bedrijven. Zo hoopt de overheid meer multinationals te overtuigen om hun kantoren in Nederland te behouden. De invoering van deze maatregel zal ervoor zorgen dat de staatskas jaarlijks €1,4 miljard minder ontvangt.

De oppositiepartijen GroenLinks, SP en PvdA reageerden fel, omdat geen enkele coalitiepartij de afschaffing van de dividendbelasting had opgenomen in hun verkiezingsprogramma. Waar kwam deze beslissing vandaan? Hadden toonaangevende multinationals het formatieproces beïnvloed? Toen Unilever in maart 2018 bekendmaakte dat het zijn hoofdkantoor zou verplaatsen van Londen naar Rotterdam, onthaalde de regering dat nieuws als het eerste succes van de geplande beleidswijziging.

Door de afwezigheid van het thema in de verkiezingsprogramma’s leek het waarschijnlijk dat er documenten bestonden en bovendien een belangrijk deel vormden van de formatiegesprekken. Minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees (D66) en minister van Landbouw Carola Schouten (ChristenUnie) verklaarden eerder dat er dergelijke papieren rondgingen langs de zijlijn, maar dat ze niet op de grote onderhandelingstafel waren beland. In november 2017 zei Rutte nog dat de beslissing werd genomen “op basis van internationale gesprekken”.

To be or not to be: de memo’s
Het was een Wob-verzoek (Wet openbaarheid van bestuur) van onderzoekers aan de Universiteit van Amsterdam dat het bestaan van de memo’s aan het licht bracht. De stukken moeten dus wel degelijk een rol gespeeld hebben bij de kabinetsonderhandelingen tussen de VVD, D66, CDA en de ChristenUnie.

Zowel premier Rutte als minister van Economische Zaken Eric Wiebes (VVD) hebben herhaaldelijk ontkend dat ze ooit zo’n memo’s onder ogen kregen. In een brief aan de Tweede Kamer schreef Rutte echter op dinsdag 24 april dat hij de stukken inzette tijdens “informele bilaterale gesprekken” tijdens het onderhandelingsproces. De memo’s moesten een “basis [...] kunnen vormen voor een tekst in het regeerakkoord”.

Uit die brief blijkt ook dat Wiebes, die gedurende de kabinetsformatie nog Staatssecretaris van Financiën was, tijdens het onderhandelingsproces een interne memo schreef voor de VVD over het afschaffen van de dividendbelasting. Ambtelijke documenten van de ministeries van Financiën en Economische Zaken lagen aan de basis van die memo, net als gesprekken tussen Wiebes en Paul Polman, de CEO van Unilever.
 
Het ministerie van Financiën weigerde eerst om de memo’s vrij te geven, omdat die actie de “noodzakelijke vertrouwelijkheid” van de kabinetsformatie zou schaden. Na coalitieoverleg maakte Rutte echter bekend dat men bij wijze van “eenmalige uitzondering op de vertrouwelijkheid” de documenten openbaar zou maken, inclusief de interne nota van Wiebes.

Wat staat er in de memo’s?

De memo’s, die het kabinet verspreidde op dinsdag 24 april, bestaan uit twee pakketjes van elk ruim 20 pagina’s. Uit de documenten blijkt dat de ambtenaren van de ministeries van Financiën en Economische Zaken tijdens de formatiegesprekken verschilden van mening met betrekking tot de afschaffing van de dividendbelasting.

Bij Economische Zaken klonk er goedkeuring, maar Financiën uitte de zorg dat de maatregel Nederland zou kunnen veranderen in een “doorsluisland”, gebruikt door internationale fiscale constructies om belastingen te ontwijken. De ontwikkeling zou “slecht [zijn] voor het imago van Nederland” en de staat een plaats garanderen op internationale “zwarte lijsten”.

Ook het gevolg voor Nederlandse bedrijven, die door de wetswijziging op een eenvoudigere manier buitenlands kapitaal zouden kunnen verwerven, zou volgens de memo’s eerder gelimiteerd blijven. De grootste voordelen zijn er voor buitenlandse aandeelhouders in Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen, en voor buitenlandse overheden. Sommige stukken pleiten zelfs voor een verlaging van de vennootschapsbelasting als vervangende maatregel.

De memo’s bevestigen eveneens dat het kostenplaatje van de afschaffing zal terechtkomen op de rug van de Nederlandse belastingbetaler. Onder meer een verhoging van het lage btw-tarief (van 6 naar 9%) past in dat beleid.

Vandaag: debat in de Tweede Kamer

Vandaag debatteren Mark Rutte en de Tweede Kamer over de memo’s om zo meer duidelijkheid te scheppen. GroenLinks-fractievoorzitter Jesse Klaver had eerder gevraagd om de problematiek zo snel mogelijk te bespreken, en dat verzoek kon dinsdag op een ruime meerderheid rekenen.

Het belooft een moeilijk debat te worden voor Rutte. De oppositie zit nog met veel vragen: wie kreeg wanneer welke stukken te zien? Kreeg de Tweede Kamer verkeerde informatie over het bestaan van de memo’s? Mogelijk staat de geloofwaardigheid van Rutte en de betrokken ministers op het spel. Klaver voorspelde alvast "een zwaar debat".

Posted: 25 Apr, 2018

Frances Van de Vel

Lees meer van deze auteur

De bloggers van Ageras geven geen persoonlijk advies met betrekking tot financiële of juridische aangelegenheden - daarvoor kunt u beter een boekhouder inschakelen. Laat ons weten wat u precies zoekt, en wij sturen u zo snel mogelijk - en helemaal gratis - 3 vrijblijvende offertes van boekhouders in uw buurt.