Risicomanagement: dit moet u weten

De markt is voortdurend in beweging: trends komen en gaan, aandelenkoersen stijgen en kelderen, en er komen steeds nieuwe start-ups bij. Hetzelfde geldt voor de risico's die uw bedrijf (mogelijk) bedreigen: zij evolueren samen met de markt en kunnen dus zowel afzwakken als aan kracht winnen. Voor uw onderneming is het dus belangrijk om de risico's regelmatig te analyseren en bij te houden, zodat u niet voor onaangename verrassingen komt te staan. Een goed onderbouwd risicomanagement kan zelfs de sleutel zijn tot een hogere winst.

Vind hier uw boekhouder

Wat is een risico?

Er zijn twee algemeen aanvaarde methodes om de impact en grootte van een risico te formuleren:

Verwachte-waardemethode kans x gevolg
Kinney-methode kans x gevolg x blootstelling

Een risico wordt gevaarlijker zodra de kans stijgt dat het risico voorvalt en/of zodra de gevolgen bijzonder ingrijpend zouden zijn. De kans van voorkomen drukt men uit door middel van een percentage: als een risico naar schatting 1 keer per 100 jaar zal optreden, dan krijgt die frequentie een waarde van 1%.

Kans Gevolg Gevaarlijk?
klein klein geen risico
klein groot minder belangrijk risico
groot klein minder belangrijk risico
groot groot belangrijk risico

Soorten risico’s

Uw bedrijf kan met verschillende soorten risico’s te maken krijgen. De belangrijkste zijn wellicht operationele risico’s en financiële risico’s.

Operationele risico’s treden op wanneer bepaalde interne processen of systemen, die de kerntaken van de onderneming uitvoeren, niet meer naar behoren functioneren. U kunt fouten binnen uw eigen bedrijfsorganisatie vermijden door de verschillende functies te scheiden en door er nauwkeurig op toe te zien dat uw werknemers de correcte procedures naleven bij het vervullen van hun taken.

Deze monitoring is erg belangrijk, want in sommige situaties kunnen operationele risico’s leiden tot fraude en onherstelbare bedrijfsschade.

Er is sprake van financiële risico’s zodra de voorgelegde cijfers van een onderneming afwijken van de financiële werkelijkheid. Oorzaken omvatten onder meer foutieve tellingen en inventarisaties of onverwachte verliezen door bijv. diefstal. Een voorbeeld van een financieel risico is het marktrisico, ofwel de kans dat de marktwaarde van de activa daalt. Dit noemt men ook wel het koersrisico.

Bij het uitstippelen van een risicobeleid kunt u ook onder andere rekening houden met algemene risico’s; deze houden externe factoren in zoals de heersende politieke situatie.

Is uw bedrijf ook internationaal actief? Vergeet dan zeker niet om aandacht te besteden aan uw MVO-risico’s (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen). Zo verzekert u dat de werking van uw bedrijf gebeurt met respect voor milieu en mensenrechten, en dat u proactief risico’s als kinderarbeid, levensgevaarlijke werkomstandigheden en corruptie volledig terugdraait. Als u de OESO-richtlijnen respecteert, verleent u meer transparantie en betrouwbaarheid aan uw bedrijf, waardoor klanten, investeerders en overheidsinstellingen gemakkelijker samenwerkingen met u zullen aangaan.

Terwijl u uw zogenaamde risicolijsten opstelt, moet u alle potentiële risico’s uitgebreid beschrijven, inclusief de mogelijke oorzaken en gevolgen.

Verkeersbord Wrong Way

Het doel: oog voor risico’s en nieuwe kansen

Zodra u alle mogelijke risico’s in kaart heeft gebracht die van toepassing zijn op uw bedrijf, kunt u ze controleren en uiteindelijk afzwakken. Een grondige analyse van alle risico’s en een bijhorend pakket aan beheersmaatregelen kan wonderen doen voor de continuïteit van uw onderneming en zelfs de winstgevendheid ervan positief beïnvloeden. Uw risicomanagement vormt op die manier de kern van uw bedrijfsstrategie: u integreert de resultaten van uw risicoanalyse immers in het besluitvormingsproces.

Er zijn vier verschillende beheersmaatregelen waarmee u de risico’s kunt aanpakken:

Vermijden U verwijdert één van de twee factoren (kans en gevolg), of u elimineert ze allebei.
Verminderen U verzwakt één van de twee factoren (kans en gevolg), of u vermindert ze allebei.
Overdragen U sluit voor het risico een verzekering af.
Aanvaarden U stelt vast dat het risico kleiner is dan wat men eerst had vooropgesteld als acceptabele verliezen.

Is er bijv. een aanzienlijk brandgevaar in uw onderneming? Dan kunt u daarop reageren door houten meubilair te vervangen (Vermijden), door de aanwezige infrastructuur brandwerend te maken (Verminderen) of door een degelijke brandverzekering af te sluiten (Overdragen).

Het spreekt vanzelf dat u de risico’s met de grootste potentiële winst of verlies eerst aanpakt. Ga hierbij voor een holistische aanpak: het is gemakkelijk om per project risico’s te bekijken, maar u moet ook aandacht hebben voor de manier waarop al die risico’s elkaar onderling kunnen beïnvloeden - en zo nieuwe risico’s kunnen creëren. De kans dat 1 project slaagt is namelijk groter dan de kans dat 4 projecten allemaal samen slagen.

Door alle (onderlinge) risico’s in kaart te brengen kunt u zich beter voorbereiden op potentiële ongunstige ontwikkelingen: hoe grondiger de analyse, hoe efficiënter de beheersmaatregelen zullen zijn. Hiermee kunt u ook grootschalige gevaren vermijden, zoals schandalen en fraude.

Een doordacht risicobeleid legt niet alleen alle mogelijke risico’s bloot, maar laat ook zien waar er nieuwe kansen liggen om het bedrijf te laten groeien en evolueren. Risicomanagement wordt zo de kern van de bedrijfsstrategie en een sleutel tot winstgevendheid.

De 5 basisstappen van risicomanagement

Infographic risicomanagement 5 stappen

3 essentiële tips voor een succesvolle risicomanagement-cultuur

1. Betrek alle werknemers bij het proces

Laat de inhoud en de resultaten van uw risicobeleid niet verkommeren op uw harde schijf: deel de informatie, zodat alle lagen van de onderneming op de hoogte zijn van de bedrijfsrisico’s en van de manier waarop u deze aanpakt.

Sterker nog: uw risicobeleid heeft nog meer kans op slagen als u alle werknemers actief betrekt bij uw risicomanagement. Elk departement heeft immers een goed oog op de potentiële risico’s die spelen in hun gebied en hoe ze projecten van andere afdelingen kunnen beïnvloeden. U kunt hun professionele inzicht nog meer aanscherpen en versterken door opleidingen, workshops en/of brainstormsessies aan te bieden. Schep duidelijkheid door de verschillende taken binnen het risicobeleid te definiëren en de precieze doelstellingen te bepalen. Een bespreking van het risicomanagement kan ook bijvoorbeeld uitgroeien tot een vast onderdeel van elke teamvergadering. Zo spoort u uw werknemers aan om actief mee te denken over alle bedrijfsrisico’s en hoe men ze kan aanpakken.

Zorg er ook voor dat degenen die risico’s nauwkeurig spotten en aankaarten zich gewaardeerd voelen. Door middel van discussie, stimulans en aanmoediging creëert u een bloeiend en effectief risicomanagement dat kan leiden tot zakelijk succes - en tevreden werknemers.

Verzamel de resultaten van het risicobeleid in een transparante en open locatie, en vergeet ook niet om regelmatig updates te geven over de onderzochte risico’s en overwogen strategieën. Hoe vaker u rapporteert en evalueert, hoe meer u het risicomanagement zult verankeren in uw bedrijfscultuur.

2. Investeren loont

Om uw risicomanagement zo efficiënt mogelijk te maken, is het noodzakelijk om het te coördineren met behulp van ervaren en bekwame medewerkers. Zo kunt u bijv. een externe partij inschakelen om al uw geïdentificeerde risico’s te beoordelen, zodat u zeker weet dat u op de goede weg bent. U kunt er zelfs voor kiezen om een meer permanente samenwerking met derden aan te gaan: zo kan die externe firma u ondersteunen bij het hele proces, van identificatie tot implementering.

Naast investeringen in gespecialiseerde personeelsleden en/of firma’s kan het ook lonen om softwarepakketten te bestuderen die u kunnen helpen met het databeheer van uw risicomanagement - en hoe u dat op een transparante en toegankelijke manier kunt doen.

3. Beschouw risicomanagement nooit als “af”

De wereld en de markt zijn constant in verandering, en uw bedrijfsrisico’s groeien en verzwakken voortdurend. Uw risicomanagement is daarom nooit een volledig afgewerkte taak. Sommige risico’s kunnen door de fluctuaties in de markt opeens aan relevantie winnen voor uw onderneming, terwijl anderen aan kracht kunnen inboeten.

Zorg er dus voor dat u de markt nauwkeurig in de gaten houdt en voortdurend analyseert. Door regelmatige risicoanalyses uit te voeren en updates te geven, kunt u zich voorbereiden op wat er komen zal. Op die manier kunt u niet alleen de gevolgen van ongunstige ontwikkelingen verzachten, maar ook de markt voorspellen en zo risico’s omzetten in commerciële kansen - en daarvan profiteren. Met voorspellende analyses kunt u dus problemen voorkomen en tegelijkertijd nieuwe groeimogelijkheden creëren. Houd er wel rekening mee dat dit een continu proces is dat veel updates en bijsturingen vraagt.

Posted: 09 Mar, 2018

Frances Van de Vel

Lees meer van deze auteur

De bloggers van Ageras geven geen persoonlijk advies met betrekking tot financiële of juridische aangelegenheden - daarvoor kunt u beter een boekhouder inschakelen. Laat ons weten wat u precies zoekt, en wij sturen u zo snel mogelijk - en helemaal gratis - 3 vrijblijvende offertes van boekhouders in uw buurt.