Accountant worden op latere leeftijd: de essentiële gids

Carrièrepaden kunnen verschillende vormen aannemen. Misschien bewandelt u het liefst een rechtlijnig traject, dat binnen de vertrouwde grenzen van uw sector loopt, waar u zich thuis voelt. Of misschien vertelt uw instinct u na enkele jaren of decennia dat het tijd is om onbekende wegen in een nieuw beroepsveld te gaan verkennen.

De keuze voor een tweede loopbaan vergt moed en doorzettingsvermogen - ook in de accountancysector. Het is zeker geen onmogelijk parcours, maar zorg ervoor dat uw beslissing stoelt op motivatie en oprechte interesse. Wie de sprong alleen maar waagt vanwege het aantrekkelijke salaris (zie onder), valt uiteindelijk door de mand.

Wilt u graag de accountantstitel behalen om zo een nieuwe carrière te starten op latere leeftijd? In dit dossier vindt u alle belangrijke informatie terug i.v.m. de benodigde vaardigheden, het opleidingstraject, studiefinanciering en de mogelijkheden na afstuderen. Ook hebben wij een handige gids samengesteld met (studie)tips voor uw terugkeer naar de schoolbanken.

Wij wensen u alvast veel succes toe!

Accountant in wording: dit moet u kunnen

Accountants voelen zich per definitie thuis in een wereld vol cijfers en getallen, maar dit betekent niet dat het beroepsveld alleen wiskundige genieën herbergt. Vindt u het aangenaam om cijferreeksen te lezen en te doorgronden? Spreekt het u wel aan om balance sheets en facturen te verwerken en te interpreteren? Zolang analytisch cijferwerk een bijzondere plek inneemt in uw hart, is er in deze sector een zitje voor u vrij.

Daarnaast moeten accountants ook uitmuntende sociale vaardigheden bezitten, zowel mondeling als schriftelijk. Een duidelijke communicatie tussen accountant en klant is namelijk essentieel: uw cliënten moeten kunnen vertrouwen op zowel behulpzame adviesgesprekken als ondubbelzinnige facturen.

Ook een zekere affiniteit met moderne technologie komt zeker van pas. Net als vele andere domeinen ontsnapt ook accountancy niet aan de digitalisering: talloze gloednieuwe apps en technologische snufjes overspoelen de markt iedere dag, zodat enkele muisklikken voldoende zijn om een lading facturen en bonnetjes online te verwerken. U hoeft niet per se op de hoogte te zijn van alle toepassingen die men vorige week lanceerde, maar het is zeker een voordeel als u uw weg kunt vinden in één of meerdere boekhoudprogramma’s.

Verscheidene bedrijven dragen zowel social skills als een gezonde portie technologische kunde hoog in het vaandel, dus die kunt u wellicht meenemen uit uw vorige job(s) en benutten in uw carrière als accountant. Dit geldt ook voor andere eigenschappen zoals flexibiliteit, leiderschap en probleemoplossend denken.

Opleidingstraject

Als u graag accountant wilt worden, dan kunt u kiezen tussen het carrièrepad van de Accountant-Administratieconsulent (AA) en een loopbaan als Registeraccountant (RA).

Het belangrijkste verschil schuilt in de opleiding. Een AA volgt een hbo-studie, terwijl een RA aan de universiteit studeert. Het is echter ook mogelijk om via het hbo, een (post)master en een praktijkstage de RA-titel te behalen (zie onder). Ook moet een AA een speciale controlevergunning bezitten om wettelijke controles te mogen uitvoeren. Met die vergunning kan een AA hetzelfde werk verrichten als een RA.

Beide titels zijn beschermd, en u mag ze alleen dragen als u ingeschreven bent in het register van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). Ook moet u daarbij de Verordening gedrags- en beroepsregels volgen. Deze richtlijnen zijn gebaseerd op vijf fundamentele beginselen: professionaliteit, integriteit, objectiviteit, vakbekwaamheid en zorgvuldigheid, en vertrouwelijkheid. U kunt die beroepscode hier terugvinden.

In de onderstaande grafiek vindt u de mogelijke opleidingstrajecten terug die leiden naar een AA- of RA-titel.

Bron: Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants

Terug naar school: enkele handige (studie)tips

Wanneer u op latere leeftijd terugkeert naar leslokalen en examens, staat er u een flinke dosis nieuwe uitdagingen te wachten. De meeste medestudenten zijn wellicht jonger dan u, en bevinden zich in een leefwereld die misschien (scherp) contrasteert met de uwe. Misschien krijgt u ook wel les van professoren die 15 à 20 jaar minder levenservaring hebben vergaard. Daarnaast zult u bij het studeren merken dat de verwerking en opslag van informatie beduidend trager en moeilijker verloopt dan vroeger...

Dat alles is echter geen reden tot paniek: u bent niet de eerste “oudere” student, en u zult zeker niet de laatste zijn. Hieronder vindt u enkele tips, waarmee u doorheen die woeste wateren kunt zeilen zonder verdrinkingsgevaar.

Tip #1: Beschouw uw leeftijd als een voordeel

Probeer het leeftijdsverschil als een verrijking te zien. Uw levenservaring kan u helpen om diepgang te vinden en verbanden te leggen tussen de verschillende onderdelen van het studiemateriaal. Bovendien heeft u dankzij uw jarenlange werkervaring ongetwijfeld vaardigheden verworven die men niet in een klaslokaal kan aanleren.

Tip #2: Eet gezond

Uw brein is een waardevolle machine, en gezonde voeding op het menu helpt om al die tandwieltjes en radertjes optimaal te smeren voor efficiënt studeerwerk. Bepaalde voedingsmiddelen bieden een uitstekende brandstof voor uw mentale motor en verhogen uw alertheid, zodat uw geheugen al die kersverse kennis beter opneemt én onthoudt.

Zo maken de vele gezonde omega-3-vetzuren in vis u beter bestand tegen stress. Ook groene groenten als broccoli, spinazie, boerenkool en spruitjes zijn een zegen voor uw grijze cellen: uw concentratievermogen zal u danken voor die vitamine-injectie boordevol ijzer en mineralen.

Cacao bevordert dan weer de bloedtoevoer naar de hersenen, waardoor u op een grotere aandachtsspanne kunt rekenen. Jammer genoeg vindt u die heilzame effecten alleen maar terug in cacaopoeder, en niet in die overheerlijke (maar suikerrijke) chocoladerepen die u zo graag eet.

Voeg ook gerust wat meer noten en zaden toe aan uw voedingspatroon, want zij zijn goede bronnen van eiwitten, vezels, onverzadigde vetten, vitamines en antioxidanten.

Tip #3: Zoek en vind de studiemethode die bij u past

Jong of oud, iedereen baat bij een studiemethode op maat. Misschien werkt u nog altijd het liefst volgens de aanpak die u hanteerde tijdens uw eerste studie? Of misschien ontdekt u wel dat u deze keer een andere techniek nodig heeft? Ga in ieder geval op zoek naar een werkwijze die past in uw agenda zonder dat uw privéleven en/of uw gezin eronder gaan lijden.

Probeer zo bewust mogelijk met uw beschikbare tijd om te gaan en maak voldoende ruimte voor rustmomenten. Vertrouw hierbij op uw gevoel en instinct: heeft u last van concentratieproblemen door hardnekkige stressbuien? Dan is het beter om even een pauze in te lassen; nadien zal het studeren gegarandeerd beter lukken.

Zodra u uw hersenen voor het eerst sinds lang opnieuw bestookt met leerstof, notities en studieboeken, moet u uw brein de tijd gunnen om te wennen aan deze nieuwe activiteiten. Aanvaard dat u niet naadloos van de ene dag op de andere in dat ritme komt.

Onthoud ook dat een studie starten en volhouden altijd motivatie, discipline en inspanning kost - dat geldt ook voor uw jongere klasgenoten. Als u het echt graag wilt, dan komt de drijfveer vanzelf.

Tip #4: Netwerk, netwerk, netwerk

De schoolbanken verschaffen de ideale omgeving om uw netwerk uit te breiden. Maak van de gelegenheid gebruik om banden te smeden met professoren en medestudenten. Bezoek ook allerhande jobbeurzen en praat daar uitvoerig met potentiële werkgevers. Met deze gesprekken en de daaruit vloeiende vriendschappen of zakelijke relaties leert u meer mensen kennen in de sector en kunt u meer zelfvertrouwen opbouwen.

Meer netwerktips nodig? In onze tweedelige netwerkgids voor accountants geven we graag meer advies over netwerken voor beginners en over hoe u het best netwerkevenementen navigeert. Veel succes!

Tip #5: Geef niet op!

Geen enkele studieloopbaan verloopt zonder obstakels. Vroeg of laat botst elke student op een professor die ze niet zo sympathiek vinden, of op een vak dat ze net iets minder inspirerend vinden dan de rest van hun lessenpakket.

Dat is allemaal perfect normaal, dus laat deze hindernissen u niet ontmoedigen. Ook negatieve gedachten als “Ik kan dit niet, ik ben hier te oud voor” mag u geen toegangsticket verlenen tot uw brein.

Focus steeds op uw persoonlijke doelen wanneer het even wat minder gaat. Als u in uzelf gelooft en positief blijft denken, dan lukt het wel!

Levenlanglerenkrediet

De route richting uw tweede carrière brengt uiteraard een kostenplaatje met zich mee. Als u ouder bent dan 30 jaar, komt u niet (meer) in aanmerking voor studiefinanciering. Toch kunt u dankzij het levenlanglerenkrediet geld lenen om zo uw collegegeld of lesgeld te betalen. Dit moet u aanvragen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Daarbij moet u voldoen aan enkele voorwaarden:

- U volgt een voltijdse, deeltijdse of duale opleiding op hbo-niveau of aan de universiteit OF u volgt een voltijdse bol-opleiding (Beroeps Opleidende Leerweg) aan het mbo. U moet deze studie doorlopen in Nederland (niet in Caribisch Nederland). De opleiding moet erkend zijn door de Nederlandse overheid.

- U bezit de Nederlandse nationaliteit, of u bent afkomstig uit een EU-land, Zwitserland of een land binnen de EER (de Europese Unie plus Liechtenstein, Noorwegen en Ijsland). Heeft u een andere nationaliteit en bent u in het bezit van een verblijfsvergunning type II (onbepaalde tijd regulier), III (bepaalde tijd asiel), IV (onbepaalde tijd asiel) of V (langdurig ingezetene)? Dan komt u ook in aanmerking. Heeft u een andere verblijfsvergunning? Dan moet u op de website van DUO het nationaliteitenschema invullen om uit te maken of u recht heeft op het levenlanglerenkrediet.

- U komt niet (meer) in aanmerking voor reguliere studiefinanciering.

- U bent tussen 30 jaar en 55 jaar. Bent u jonger dan 30? Dan kunt u alleen krediet krijgen als u reeds een hbo-bachelor of universitaire master heeft behaald, en u nu een tweede (voltijdse of deeltijdse) hbo-studie of universitaire opleiding gaat volgen.

- Uw collegegeld of lesgeld mag niet volledig betaald worden door iemand anders, zoals uw ouders, andere familieleden of vrienden, uw werkgever, etc. Vergoedt iemand gedeeltelijk uw collegegeld of lesgeld? Dan mag u krediet aanvragen voor het deel dat overblijft.

Toekomst

Na afstuderen wacht er een waaier aan beroepsmogelijkheden. U kunt aan de slag als openbaar accountant, intern accountant, overheidsaccountant of accountant in business. Zowel grote als kleine bedrijven zoeken gemotiveerde en gekwalificeerde accountants. Daarnaast kunt u er ook voor kiezen om zelf een eigen kantoor op te richten; dankzij uw nieuwe kennis en uw vroegere ervaring heeft u namelijk de perfecte bagage op zak.

De keuze voor accountancy biedt een stabiele carrière en voldoende jobs - ieder bedrijf heeft namelijk een accountant nodig. Dankzij uw vorige werkervaring kunt u bovendien tijdens sollicitatiegesprekken een rijkdom aan concrete voorbeelden aanwenden om te illustreren hoe u bepaalde problemen op de werkvloer heeft opgelost.

Vergeet echter niet dat accountants veel overuren verzamelen, en dat de beroepskeuze garant staat voor drukte, strikte deadlines en hard werken. Het is essentieel om uw stress onder controle te houden, zodat u uzelf niet voorbij holt en plezier blijft vinden in uw baan.

Volgens het Accountancy Beloningsonderzoek (2018) van Accountant en Alterim (in samenwerking met de NBA) resulteren die vele werkuren en goedgevulde dagen in de volgende verloningen:

To be or not to be… an accountant?

De keuze voor een tweede loopbaan gaat steeds gepaard met twijfels, hoe gemotiveerd u ook bent. Ontelbare vragen kolken wellicht door uw hoofd: “Ben ik hier niet te oud voor?” “Wie gaat mij nog aannemen op mijn leeftijd?”

Bedenk dat uw vurige motivatie voor sommige bedrijven net de doorslaggevende factor kan zijn om u wél aan te nemen. Daarnaast kan er later misschien een andere knagende vraag de kop opsteken: “Wat als ik het wél gedaan had?”

U kunt altijd de gulden middenweg volgen en kiezen voor deeltijds onderwijs. Op die manier hoeft u uw huidige job niet op te geven en kunt u er toch achter komen of het gras groener is voor u in de accountancywereld. Ook komt u in het deeltijds onderwijs wel vaker oudere studenten tegen, die zich in dezelfde situatie bevinden en met wie u uw twijfels en beweegredenen kunt delen - en met wie u misschien wel samen die droom kunt waarmaken?

Veel succes!

Posted: 21 Nov, 2018 (Updated: 26 Nov, 2018)

Frances Van de Vel

Lees meer van deze auteur

De bloggers van Ageras geven geen persoonlijk advies met betrekking tot financiële of juridische aangelegenheden - daarvoor kunt u beter een boekhouder inschakelen. Laat ons weten wat u precies zoekt, en wij sturen u zo snel mogelijk - en helemaal gratis - 3 vrijblijvende offertes van boekhouders in uw buurt.